Zwalczanie Chwastów W Ziemniakach

Zwalczanie chwastów w ziemniakach opiera się na połączeniu zabiegów mechanicznych i chemicznych. Zaniedbanie ich w pierwszych 4-6 tygodniach od posadzenia może zmniejszyć plony nawet o 30-60%. Od sezonu 2026 w UE zakazano stosowania metrybuzyny, podstawowego herbicydu powschodowego. Dostępne alternatywy to rimsulfuron (50-60 g/ha) stosowany powschodowo oraz aklonifen (2,5-3,0 l/ha), pendimetalina (3,0-4,0 l/ha) i prosulfokarb (3,0-5,0 l/ha) podawane doglebowo. Perz właściwy zwalcza się graminicydami, takimi jak chizalofop-P etylu czy kletodim, albo glifosatem stosowanym poza sezonem. Przed każdym zastosowaniem herbicydu konieczna jest regularna lustracja pola co 5-7 dni, aby skutecznie dostosować strategię ochrony.

Dlaczego chwasty stanowią poważne zagrożenie dla plonowania ziemniaka?

Chwasty w uprawie ziemniaków potrafią ograniczyć plony nawet o 30-60%, gdyż rywalizują z roślinami o wodę, składniki odżywcze i światło, szczególnie w newralgicznym okresie pierwszych 4-6 tygodni po posadzeniu. W tym czasie bulwy intensywnie rozwijają stolony, a nadmiar chwastów prowadzi do trwałego deficytu minerałów, którego nie da się nadrobić późniejszym nawożeniem.

Dodatkowo, chwasty są źródłem chorób i szkodników. Na przykład komosa biała czy psianka czarna pełnią funkcję żywicieli wirusów ziemniaka oraz mątwika ziemniaczanego. Zwarta darń chwastów utrudnia też wnikanie środków grzybobójczych i insektycydów w liście, co znacznie obniża skuteczność ochrony roślin. Co więcej, chwasty zagęszczają łan ziemniaków, spowalniając nagrzewanie gleby i podnosząc wilgotność przyziemną. Takie warunki sprzyjają rozwojowi zarazy ziemniaczanej. Dlatego zwalczanie chwastów jest niezbędne dla zachowania zdrowia roślin oraz uzyskania wysokich plonów.

Temat	Najważniejsze informacje
Dlaczego chwasty stanowią poważne zagrożenie dla plonowania ziemniaka?	Chwasty ograniczają plony o 30-60%, konkurując o wodę, składniki i światło w pierwszych 4-6 tygodniach; są nosicielami chorób i szkodników; utrudniają penetrację środków ochrony; zwiększają wilgotność i spowalniają nagrzewanie gleby, sprzyjając zarazie.
Jakie gatunki chwastów najczęściej występują na plantacjach ziemniaków?	Przeważają chwasty jednoroczne dwuliścienne: komosa biała, szarłat szorstki, gwiazdnica, tasznik, dymnica, psianka czarna; jednoliścienne: perz właściwy. W cieplejszych rejonach chwastnica jednostronna i włośnice. Psianka czarna zagraża z powodu toksycznych owoców.
Jakie są mechaniczne i ekologiczne metody odchwaszczania ziemniaków?	Bronowanie, obredlanie, obsypywanie na etapie siewki (95-98% skuteczności); bronę zębową do przejazdów co 6-8 dni; stosowanie roślin okrywowych i mulczowanie; w ekologii mechaniczne metody są jedyną dozwoloną formą zwalczania chwastów.
Kiedy najlepiej wykonać oprysk na chwasty w uprawie ziemniaka?	Oprysk przedwschodowy: zaraz po uformowaniu redliny, max tydzień przed wschodami (BBCH 00-08). Powschodowy: faza BBCH 09-19, pędy 5-20 cm, chwasty z 2-4 liśćmi. Optymalne godziny: rano lub wieczorem, temp. 10-25°C, wiatr do 3-4 m/s. Unikać oprysku powyżej 28°C.
Jak skutecznie zwalczać chwasty w ziemniakach przed wschodami?	Stosować herbicydy doglebowe po uformowaniu redliny: aklonifen, pendimetalinę, prosulfokarb, metobromuron. Metrybuzyna wycofana po 24.11.2025. Łączyć chemiczne odchwaszczanie z mechanicznym obredlaniem dla lepszej skuteczności.
Czym opryskiwać ziemniaki po wschodach przy późnym zachwaszczeniu?	Rimsulfuron (50-60 g/ha) z adiuwantem od BBCH 09 do 30, skuteczny na komosę białą, szarłat, chwastnicę, włośnice; efektywność spada przy gwiazdnicy i rumianku, wtedy herbicyd partnerowy. Można stosować dwa zabiegi 30 g/ha z przerwą 8-15 dni. Prosulfokarb (3-5 l/ha) hybrydowy, doglebowo i nalistnie do BBCH 13
Dlaczego regularne lustrowanie pola wpływa na dobór odpowiednich dawek herbicydów?	Pozwala określić gatunki, etap rozwoju i zagrożenie, co umożliwia precyzyjny dobór substancji i dawki. Unika stosowania maksymalnych dawek niepotrzebnie. Identyfikuje chwasty odporne (np. perz, graminicyd, psianka, dostosowanie programu). Wymagane dokumentowanie lustracji i pomoc narzędzi wspierających decyzje.

Jakie gatunki chwastów najczęściej występują na plantacjach ziemniaków?

Na plantacjach ziemniaków przeważają chwasty jednoroczne dwuliścienne, takie jak komosa biała, szarłat szorstki, gwiazdnica pospolita, tasznik pospolity, dymnica pospolita oraz psianka czarna. Spośród chwastów jednoliściennych najpoważniejszym problemem jest perz właściwy.

W cieplejszych rejonach pojawiają się także chwastnica jednostronna oraz włośnice, zielona i sina. Komosa biała i szarłat szorstki szybko zwiększają masę roślinną, już po trzech tygodniach od wschodów osiągają nawet 20-30 cm, co skutecznie zacienia rzędy ziemniaków. Psianka czarna stanowi szczególne zagrożenie, ponieważ ma zbliżone wymagania termiczne jak ziemniak, a jej trujące owoce utrudniają zbiór kombajnowy. Skład gatunkowy chwastów na danym polu zależy od historii zmianowania, rodzaju gleby oraz poziomu wilgotności. Z tego powodu przed rozpoczęciem sezonu warto dokładnie obejrzeć pole i ocenić obecność szkodników.

Problematyczne chwasty dwuliścienne

Gwiazdnica pospolita kiełkuje już przy temperaturach sięgających 2-4°C, co sprawia, że pojawia się na polu bardzo wcześnie, znacznie przed ziemniakiem. Taka sytuacja często zaskakuje rolników, którzy nie zawsze są odpowiednio przygotowani do wykonania zabiegu przedwschodowego.

Komosa biała może wyprodukować nawet do 70 000 nasion rocznie na jedną roślinę, co skutkuje praktycznie nieograniczonym bankiem nasion w glebie. Z tego powodu pojedyncze odchwaszczanie nie wystarcza, by wyeliminować problem na dłuższą metę. Szarłat szorstki dobrze rozwija się na ciepłych i przepuszczalnych glebach, które często występują tam, gdzie uprawia się ziemniaki. Dlatego też jego wschody na takich terenach są zwykle znacznie liczniejsze w porównaniu do innych roślin uprawnych.

Dymnica pospolita stanowi szczególne wyzwanie na polach o wysokiej zawartości próchnicy, szybko zagarniając przestrzeń zaraz po tym, jak ziemniak zacznie kiełkować. Rimsulfuron, aplikowany po pojawieniu się ziemniaka, skutecznie ogranicza rozwój komosy, szarłatu i dymnicy. Jednak po planowanym wycofaniu metrybuzyny na koniec 2025 roku, pojawiła się potrzeba zmiany strategii ochrony roślin, która zakłada silniejsze stosowanie środków doglebowych.

Zwalczanie chwastów jednoliściennych

Chwasty jednoliścienne w uprawie ziemniaka zwalcza się jedynie graminicydami, ponieważ żaden z dostępnych doglebowych herbicydów nie radzi sobie skutecznie z trawami segetalnymi. W Polsce do wyboru mamy kilka substancji aktywnych, takich jak chizalofop-P etylu, cykloksydym, fluazyfop-P butylu, kletodim oraz propachizafop. Zazwyczaj środki te aplikuje się po wschodach chwastów, gdy osiągają fazę BBCH 12-14, najczęściej wtedy, gdy walczymy z perzem lub chwastnicą.

Dawka graminicydu zależy od gatunku chwastu i jego fazy rozwojowej. W przypadku perzu właściwego stosuje się preparaty w ilości od 1,0 do 2,0 l/ha przy stężeniu substancji czynnej wynoszącym 50-100 g/l. Z kolei na chwastnicę jednostronną i włośnicę wystarczają niższe dawki, zwykle od 0,6 do 1,2 l/ha.

Ponieważ graminicydy nie działają przez glebę, konieczne jest ich nalistne stosowanie. Zabieg warto przeprowadzić w czasie aktywnego wzrostu chwastów, w sprzyjających warunkach,optymalna temperatura to 10-25°C, a po oprysku nie powinno padać przynajmniej przez 4-6 godzin. Możliwe jest także łączenie graminicydów z rimsulfuronem, jednak przed przygotowaniem takiej mieszaniny koniecznie trzeba sprawdzić jej kompatybilność zgodnie z instrukcjami producenta.

Jak trwale pozbyć się perzu właściwego z pola uprawnego?

Trwałe ograniczenie perzu właściwego wymaga wieloetapowego podejścia. Zabieg chemiczny w uprawie ziemniaków wpływa jedynie na nadziemną część rośliny, nie likwidując jednak rozłogów znajdujących się w glebie.

Najbardziej efektywną metodą jest użycie glifosatu zaraz po zbiorze lub wczesną wiosną, zanim nastąpi sadzenie. Oprysk wykonuje się, gdy perz ma 3-4 liście (BBCH 12-14), stosując dawkę . Ważne jest zachowanie przynajmniej siedmiodniowego odstępu między stosowaniem środka a mechanicznym naruszeniem gleby.

W trakcie wegetacji ziemniaków perz zwalcza się za pomocą graminicydów nalistnych. Do wyboru są:

• Chizalofop-P etyl w dawce 0,75-2,0 l/ha (50 g/l),
• Kletodim w ilości 2,0 l/ha.

Zabieg przeprowadzamy, gdy perz osiąga 15-20 cm wysokości i ma 4-6 liści.Jesienna głęboka orka, przewracając rozłogi i wystawiając je na działanie mrozu, wspomaga kompleksową kontrolę perzu. Ten mechaniczny sposób zmniejsza zachwaszczenie o 30-50%, ale nie zapewnia pełnej eliminacji chwastu.

Rolnicy korzystający z orki bezorkowej lub uproszczonych technik uprawy muszą liczyć się z silniejszą presją perzu. W takich warunkach konieczne bywa:

• Stosowanie wyższych dawek graminicydów,
• Powtarzanie zabiegów ochronnych.

Jakie są mechaniczne i ekologiczne metody odchwaszczania ziemniaków?

Mechaniczne odchwaszczanie ziemniaków polega na bronowaniu, obredlaniu oraz obsypywaniu, które skutecznie eliminują wschodzące chwasty na etapie siewki, gdy są one najbardziej wrażliwe na uszkodzenia mechaniczne. W stadium białych nitek można osiągnąć aż 95-98% skuteczności w ich zwalczaniu, jednak opóźnienie zabiegu do momentu pojawienia się pierwszej pary liści właściwych powoduje spadek efektów do około 45-60%.

Bronę zębową lub chwastownik wykorzystuje się do wielokrotnych przejazdów po polu, co 6-8 dni, zaczynając tuż po posadzeniu ziemniaków aż do ich wschodów. Ten sposób pozwala na usuwanie kolejnych pokoleń chwastów, unikając jednocześnie stosowania herbicydów.

Dodatkowo, w metodach ekologicznych stosuje się:

• Uprawę roślin okrywowych,
• Mulczowanie gleby,
• Co ogranicza dostęp światła do nasion chwastów i spowalnia ich kiełkowanie.

W gospodarstwach ekologicznych mechaniczne zabiegi są jedyną dozwoloną metodą walki z chwastami. Dlatego tak ważne jest staranne planowanie terminów tych działań, zwłaszcza w ciągu pierwszych 4-6 tygodni po posadzeniu bulw, by maksymalnie wykorzystać ich skuteczność.

Ile zabiegów mechanicznych wykonuje się przed i po wschodach rośliny?

W cieplejszych i wilgotnych warunkach, sprzyjających szybkim wschodom chwastów, wykonuje się od trzech do sześciu zabiegów mechanicznych przed pojawieniem się roślin ziemniaka. Przeprowadza się je co 6-8 dni, co pozwala na skuteczne ograniczenie niepożądanej roślinności.

Po wschodach ziemniaków kolejnym etapem jest 2-3-krotne obsypywanie redlin, aż rośliny całkowicie zasłonią międzyrzędzia. Metoda łącząca mechaniczne i chemiczne zabiegi zaczyna się od dwóch lub trzech działań mechanicznych przed wschodami, po czym następuje pojedynczy oprysk herbicydem.

Ten ostatni wykonuje się bezpośrednio po ostatecznym uformowaniu redlin, tuż przed przebiciem się kiełków przez ich szczyt. W dużych gospodarstwach, gdzie uprawa ziemniaków zajmuje ponad 50 hektarów, liczba zabiegów mechanicznych jest zwykle ograniczana.

Powodem są wysokie koszty pracy oraz ryzyko zagęszczenia gleby, które wynika z wielokrotnego przemieszczania się ciągnika po polu. Terminowe prowadzenie działań jest kluczowe dla efektywności całego systemu ochrony roślin. Opóźnienie nawet o kilka dni jednego z zabiegów może znacznie obniżyć skuteczność wcześniejszych prac mechanicznych.

Jakie są zalecane głębokości obredlania redlin?

Po finalnym obsypaniu redlina powinna mieć około 30 cm wysokości oraz mniej więcej 20 cm szerokości u wierzchołka. Takie wymiary gwarantują skuteczne przykrycie bulw oraz odpowiednią cyrkulację powietrza w glebie.

Podczas pierwszego zabiegu głębokość pracy obsypnika wynosi 5-7 cm na glebach lekkich i piaszczystych, natomiast na glebach cięższych, gliniasto-piaszczystych, powinna być ustawiona na 10-12 cm. Pierwsze obsypanie wykonywane jest wtedy, gdy pędy ziemniaków osiągną około 5 cm wysokości, co zazwyczaj przypada tuż przed lub zaraz po pierwszych wschodach. W ten sposób można skutecznie usuwać mechanicznie chwasty rosnące między redlinami.

Zbyt głębokie obsypanie niesie ryzyko uszkodzenia stolonów i płytko leżących bulw, zwłaszcza u odmian wczesnych, które aktywnie rozwijają się w górnych warstwach gleby. Najczęściej w Polsce stosuje się rozstaw redlin 75 cm, co jest standardem dla większości kombajnów do zbioru ziemniaków. W uprawach ekologicznych coraz częściej spotyka się jednak rozstaw 90 cm, który ułatwia wykonywanie mechanicznych zabiegów pielęgnacyjnych.

Kiedy najlepiej wykonać oprysk na chwasty w uprawie ziemniaka?

Optymalny moment na oprysk herbicydowy w uprawie ziemniaka uzależniony jest od przyjętej metody ochrony. W przypadku odchwaszczania przedwschodowego zabieg przeprowadza się zaraz po uformowaniu ostatecznej redliny, ale nie później niż tydzień przed spodziewanymi wschodami roślin (BBCH 00-08).

Jeśli chodzi o herbicydy powschodowe, ich stosowanie przypada na fazę rozwoju ziemniaka oznaczoną jako BBCH 09-19, kiedy pędy mają od 5 do 20 cm wysokości, a chwasty są jeszcze na wczesnym etapie wzrostu, czyli mają siewki z 2-4 liśćmi właściwymi.

Skuteczność preparatów doglebowych w dużej mierze zależy od wilgotności gleby.

• pendimetalina wymaga, aby gleba była dobrze nawodniona bezpośrednio po aplikacji,
• aklonifen jest mniej wymagający pod względem wilgotności,
• prosulfokarb również wymaga mniejszej wilgotności gleby.

Warto planować opryski na poranne lub wieczorne godziny, gdy temperatura oscyluje między 10 a 25°C, a wiatr nie przekracza 3-4 m/s. Taka organizacja pracy pozwala ograniczyć znoszenie cieczy i zmniejsza parowanie aktywnych składników. Natomiast wykonanie zabiegu przy temperaturach powyżej 28°C lub w czasie silnego nasłonecznienia może skutkować fitotoksycznością albo obniżyć efektywność zastosowanego środka.

Dlaczego termin aplikacji herbicydów ma kluczowe znaczenie dla skuteczności?

Termin aplikacji decyduje o skuteczności herbicydu. Substancje czynne wykazują największą efektywność, gdy chwasty znajdują się w określonych fazach rozwojowych, najkorzystniej jest działać na etapie siewki lub gdy rośliny mają od 2 do 4 liści właściwych.

Herbicydy doglebowe tworzą chemiczną barierę na powierzchni gleby, która jest skuteczna tylko wtedy, gdy podłoże pozostaje wilgotne i nieuszkodzone. Jednak każda ingerencja, np. silne opady, ulewy czy bronowanie po zabiegu, może zniszczyć tę ochronną warstwę. Środki powschodowe, takie jak rimsulfuron, mają ściśle określone okno aplikacji, obejmuje ono fazę BBCH 09-30 u ziemniaka. Przekroczenie tego okresu grozi nie tylko zmniejszeniem efektywności, ale też ryzykiem fitotoksyczności, ponieważ chwasty zdążą się już rozkrzewić.

Opóźnienie wykonywania zabiegu powschodowego nawet o tydzień może powodować wzrost masy suchej chwastów nawet o połowę lub więcej. To znacznie utrudnia przenikanie substancji aktywnej przez roślinę oraz sprawia, że rozwinięty system korzeniowy staje się bardziej odporny na działanie herbicydu. Dlatego regularne, cotygodniowe lustracje pola od momentu sadzenia bulw są niezbędne do precyzyjnego planowania i skutecznego zarządzania terminami ochrony chemicznej.

Ile dni po posadzeniu przeprowadzić pierwszy zabieg chemiczny?

Pierwszy zabieg herbicydami doglebowymi wykonuje się tuż po uformowaniu ostatecznej redliny, zwykle 10-14 dni po posadzeniu. W tym czasie gleba jest już wyrównana, a chwasty nadal nie zdążyły się pojawić na jej powierzchni.

Termin przeprowadzenia tego zabiegu zależy od rodzaju gleby oraz temperatury. Gdy na głębokości 10 cm gleba osiąga temperaturę powyżej 8-10°C, chwasty mogą zacząć kiełkować już między 7 a 10 dniem po wysadzeniu bulw.

• aklonifen stosuje się najpóźniej na 7 dni przed spodziewanymi wschodami ziemniaka,
• pendimetalina jest efektywna do momentu, gdy pędy przebijają wierzchołek redliny, czyli w fazie BBCH 00-09,
• prosulfokarb można aplikować nawet do fazy, gdy pęd główny posiada trzy liście (BBCH 00-13).

Herbicydy powschodowe zawierające rimsulfuron stosuje się, gdy ziemniaki osiągają wysokość od 5 do 20 cm, a chwasty znajdują się w stadium od siewki do czterech liści. Zazwyczaj zabieg ten przypada na okres 20-30 dni po posadzeniu, choć dokładny czas jest uzależniony od warunków pogodowych i tempa wschodów. Istotne jest, aby chwasty nie rozrosły się szybciej niż pędy ziemniaka i nie zasłoniły redliny przed zastosowaniem oprysku powschodowego. W przeciwnym razie efektywność zabiegu może znacznie się obniżyć.

Jak skutecznie zwalczać chwasty w ziemniakach przed wschodami?

Odchwaszczanie przedwschodowe polega na zastosowaniu herbicydu doglebowego tuż po uformowaniu redliny. W tym czasie bulwy są już umieszczone w glebie, natomiast chwasty jeszcze się nie pojawiły.

Na rok 2026 w Polsce zarejestrowane zostały substancje czynne, które można wykorzystać przed wschodami ziemniaka. Należą do nich:

• Aklonifen (2,5-3,0 l/ha),
• Pendimetalina (3,0-4,0 l/ha),
• Prosulfokarb (3,0-5,0 l/ha),
• Oraz metobromuron.

Metrybuzyna, dawniej kluczowy środek do ochrony przedwschodowej, została wycofana z rynku unijnego, a jej ostateczne stosowanie było możliwe do 24 listopada 2025 roku. Skuteczność herbicydów doglebowych jest uzależniona od biologicznej aktywności gleby, jej pH oraz poziomu próchnicy. Na przykład, w przypadku gleb o odczynie przekraczającym 7,0 oraz dużej zawartości próchnicy, wskazane jest zwiększenie dawek preparatów.

Rzetelne praktyki agronomiczne zalecają łączenie chemicznego odchwaszczania z wstępnym, mechanicznym obredlaniem. Taki zabieg eliminuje pierwsze wschody chwastów i jednocześnie zagęszcza glebę w redlinie, co sprzyja efektywnemu działaniu herbicydu.

Jakie są główne zalety stosowania herbicydów doglebowych?

Herbicydy doglebowe działają profilaktycznie, tworząc chemiczną barierę w górnych 2-4 cm gleby, co skutecznie blokuje kiełkowanie nasion chwastów, jeszcze zanim rośliny zdążą wyjść ponad powierzchnię ziemi. Ich największą zaletą jest długi okres aktywności. Przykładowo, aklonifen utrzymuje się w glebie przez 2-3 miesiące, zabezpieczając uprawy w kluczowych pierwszych 4-6 tygodniach po posadzeniu.

Wykonując zabiegi doglebowe, nie musimy ściśle dopasowywać terminu do fazy rozwoju chwastów, co stanowi istotną różnicę w porównaniu z herbicydami powschodowymi wymagającymi aplikacji w bardzo ograniczonym oknie czasowym. Usunięcie chwastów na wczesnym etapie pozwala uniknąć znacznych strat plonów, które mogą sięgać od 20 do 50%. Dzieje się tak szczególnie wtedy, gdy rośliny konkurują o wodę i azot podczas intensywnego wzrostu stolonów w pierwszych sześciu tygodniach bez ochrony. Redukcja masy chwastów na początku sezonu zmniejsza także potrzebę kolejnych zabiegów powschodowych, co upraszcza cały program ochrony i minimalizuje ryzyko uszkodzeń roślin spowodowanych fitotoksycznością.

Kiedy i jak aplikować preparaty oparte na metrybuzynie?

Metrybuzyna od 24 listopada 2025 roku jest zakazana do użytku na terenie Unii Europejskiej. Do 24 maja 2025 roku Komisja Europejska cofnęła wszystkie zezwolenia na sprzedaż produktów zawierających tę substancję. Przez wiele lat metrybuzyna stanowiła podstawę w ochronie roślin, używana zarówno przed wschodami (1,0-1,5 kg/ha preparatu 70 WG), jak i po nich (0,5-0,75 kg/ha). Skutecznie eliminowała chwasty takie jak komosa biała, gwiazdnica, szarłat czy dymna.

Wprowadzenie zakazu stosowania tej substancji wymusi na rolnikach zmianę całej strategii ochrony herbicydowej w sezonie 2026 Szczególnie wyzwanie stanowić będą zabiegi powschodowe, ponieważ metrybuzyna nie posiada prostego zamiennika bazującego na jednej substancji. Jako alternatywę dla powschodowych programów opartych na metrybuzynie rekomenduje się stosowanie rimsulfuronu w dawkach 50-60 g/ha. Można go aplikować samodzielnie lub w połączeniu z prosulfokarbem (2400 g/ha), co pozwala na skuteczne zwalczanie różnorodnych chwastów jedno- i dwuliściennych po wschodach ziemniaka.

Zmiana podejścia wymaga jednak większych nakładów na ochronę gleby. Aby ograniczyć presję chwastów przed rozpoczęciem fazy zabiegów powschodowych, zaleca się pełne dawki aklonifenu lub pendimetaliny.

Czym opryskiwać ziemniaki po wschodach w przypadku późnego zachwaszczenia?

Przy późnym zachwaszczeniu ziemniaków, kiedy herbicyd doglebowy nie zapewnił wystarczającej ochrony, głównym środkiem chemicznym pozostaje rimsulfuron. Ten sulfonylomocznik aplikuje się w dawce 50-60 g/ha (preparat 25 WG), zawsze wraz z dedykowanym adiuwantem, w okresie od fazy BBCH 09 do 30Rimsulfuron skutecznie zwalcza takie chwasty jak komosa biała, szarłat szorstki, chwastnicę jednostronną czy włośnice, ale jego efektywność spada w przypadku gwiazdnicy i rumianku. Dlatego jeśli te gatunki są przeważające, warto sięgnąć po herbicyd partnerowy skierowany na dwuliścienne chwasty.

Dawkę 60 g/ha można również rozłożyć na dwa zabiegi po 30 g/ha z przerwą wynoszącą od 8 do 15 dni. Takie podejście pozwala na wydłużenie okresu aplikacji i zabezpieczenie kolejnych fal pojawiających się chwastów. Istotne jest, by unikać stosowania rimsulfuronu po wcześniejszym użyciu doglebowych insektycydów z grupy fosforoorganicznych związków, ponieważ może to prowadzić do fitotoksyczności ziemniaków. Z kolei prosulfokarb, w dawce 3,0-5,0 l/ha, to herbicyd hybrydowy, który daje możliwość aplikacji zarówno doglebowo, jak i nalistnie do fazy BBCH 13, co stanowi wygodne rozwiązanie przy późnym zachwaszczeniu.

Dlaczego regularne lustrowanie pola wpływa na dobór odpowiednich dawek herbicydów?

Regularne oględziny plantacji ziemniaków, przeprowadzane co 5-7 dni od momentu sadzenia bulw, umożliwiają dokładne określenie gatunków chwastów, ich etapu rozwoju oraz poziomu zagrożenia dla upraw. Dzięki temu można precyzyjnie dopasować zarówno rodzaj substancji czynnej, jak i dawkę herbicydu.

Stosowanie maksymalnych dawek bez uprzedniej kontroli pola bywa nieopłacalne, nie tylko pod względem finansowym, ale również środowiskowym. W miejscach o niewielkim lub jednolitym zachwaszczeniu często wystarczają dawki obniżone o 20-30%, które nadal zapewniają skuteczną ochronę.

Lustracja odgrywa także istotną rolę w identyfikacji chwastów, które są słabo podatne na planowany preparat. Na przykład przy dużej presji perzu właściwego konieczne jest sięgnięcie po graminicyd. Z kolei na plantacjach silnie porażonych przez psiankę czarną program doglebowy warto dostosować, wybierając środki skuteczne przeciw temu uporczywemu chwastowi.

Zgodnie z Programem Integrowanej Ochrony Roślin, który uwzględnia wymogi rozporządzenia UE 1107/2009 oraz krajowe regulacje, rolnik powinien stosować herbicydy jedynie wtedy, gdy zachwaszczenie przekroczy ekonomiczny próg szkodliwości. Realizacja tego wymogu wiąże się z koniecznością prowadzenia dokumentacji z przeprowadzonych lustracji. Dostępne na platformach agrotechnicznych systemy wspierające decyzje pozwalają na wprowadzanie danych z inspekcji pola oraz automatyczne generowanie zaleceń dotyczących preparatów. Takie narzędzia ułatwiają i zwiększają efektywność zarządzania ochroną roślin na rozległych powierzchniach upraw.

Ile wynosi okres karencji po zastosowaniu środków chwastobójczych w ziemniakach?

Okres karencji to minimalny czas, jaki musi upłynąć między ostatnim zastosowaniem herbicydu a zbiorem ziemniaków. Jego długość różni się w zależności od użytej substancji i powinna być ściśle przestrzegana zgodnie z aktualnymi wytycznymi na etykiecie produktu zarejestrowanego w Polsce. Herbicydy doglebowe zawierające aklonifen i pendimetalinę stosuje się wyłącznie przed wschodami roślin lub na wczesnym etapie wegetacji. Z tego powodu czas od aplikacji do zbioru wynosi zazwyczaj od 90 do 120 dni, co jest znacznie dłuższe niż oficjalnie wymagany okres karencji.

Graminicydy, które aplikuje się nalistnie na ziemniakach, mają zwykle karencję trwającą od 60 do 90 dni. Na przykład fluazyfop-P-butyl wymaga 90-dniowej przerwy przed zbiorem, dlatego planowanie ostatniego zabiegu musi uwzględniać przewidywaną datę zbioru danej odmiany.

Z kolei rimsulfuron, używany w preparatach do ochrony ziemniaków, charakteryzuje się zerowym okresem karencji. Szybki rozkład tej substancji w roślinach sprawia, że nie jest potrzebne oczekiwanie przed zbiorem.

Rolnicy zajmujący się uprawą ziemniaków jadalnych lub sadzeniaków mają obowiązek dokumentować każdy zabieg ochrony roślin. Wpisy powinny zawierać:

• Datę zastosowania,
• Nazwę środka,
• Jego dawkę.

Jest to wymagane zarówno przez system IOR, jak i kontrole PIORiN.

Jakie są praktyczne zasady bezpiecznego prowadzenia oprysków na plantacji?

Opryski herbicydowe warto przeprowadzać wtedy, gdy parowanie i przenoszenie cieczy jest minimalne. Idealne warunki to temperatura między 10 a 20°C, wilgotność powietrza powyżej 60% i wiatr wiejący słabiej niż 3 m/s. Takie parametry najczęściej występują o poranku lub pod wieczór.

Operator opryskiwacza powinien zawsze zakładać odpowiednie środki ochrony osobistej, takie jak:

• Kombinezon ochronny,
• Rękawice nitrylowe sięgające przedramienia,
• Okulary lub półmaska z filtrem.

Pracując z koncentratem, konieczne jest pełne osłonięcie twarzy przy użyciu filtra antychemicznego.

Przygotowanie cieczy roboczej odbywa się bezpośrednio przed zabiegiem według określonej kolejności:

1. Do zbiornika wlać dwie trzecie objętości wody,
2. Dodać środek ochrony roślin przy włączonym mieszadle,
3. Uzupełnić wodę do pełna.

Po oprysku zbiornik trzeba dokładnie oczyścić przez trzykrotne przepłukanie, używając za każdym razem około 10% jego pojemności. To pozwala usunąć resztki substancji i zabezpieczyć sprzęt przed zanieczyszczeniem.

Opryski nie mogą być wykonywane w pobliżu źródeł wody, pasiek oraz stref ochronnych otaczających zbiorniki i cieki wodne. Odległości te, często określone na etykiecie preparatu, wahają się zwykle między 5 a 20 metrów od powierzchniowych zbiorników wodnych, zwłaszcza przy stosowaniu herbicydów w uprawie ziemniaków.

Po zakończonym zabiegu odzież ochronną należy:

• Wyprać osobno,
• Lub poddać utylizacji.

Natomiast opryskiwacz trzeba trzykrotnie przepłukać jeszcze w polu, a wodę używaną do płukania wlać na opryskiwaną powierzchnię, unikając w ten sposób zanieczyszczenia dróg wodnych czy studni.